Khảo sát thực địa: Quyết định từ trải nghiệm thực tế

Chia sẻ bên lề hội thảo xúc tiến thương mại và đầu tư với thị trường Nhật Bản vào giữa tháng 4 tại Hà Nội, bà Nghiêm Thúy Phượng, Giám đốc Công ty TNHH Hokuriku Việt Nam, đã mang đến một bức tranh toàn diện về cách doanh nghiệp Nhật Bản tiếp cận thị trường Việt Nam. Những chia sẻ của bà được đúc kết từ chính quá trình triển khai thực tế của doanh nghiệp, từ giai đoạn khảo sát, thiết lập bộ máy đến vận hành và mở rộng.

Theo bà Phượng, Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài nhờ môi trường chính trị ổn định, lực lượng lao động dồi dào và chi phí cạnh tranh. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành hiệu quả thực chất, doanh nghiệp FDI cần có chiến lược bài bản, tránh tư duy “đi nhanh” mà thiếu nền tảng vững chắc.

Một trong những điểm cốt lõi được nhấn mạnh là triết lý “Monozukuri” - tinh thần sản xuất đặc trưng của Nhật Bản, đề cao sự tỉ mỉ, chính xác trong từng công đoạn. Khi áp dụng tại Việt Nam, triết lý này cần được kết hợp với sự linh hoạt để thích nghi với đặc thù thị trường bản địa.

Theo bà Phượng, nhiều nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng dựa vào báo cáo, dữ liệu tổng hợp hoặc tư vấn gián tiếp khi lựa chọn địa điểm đầu tư. Tuy nhiên, cách tiếp cận này tiềm ẩn nhiều rủi ro, bởi thực tế tại mỗi khu vực có thể khác biệt rất lớn so với thông tin trên giấy tờ.

Do đó, doanh nghiệp cần trực tiếp đến khảo sát nhiều khu công nghiệp, gặp gỡ chính quyền địa phương, trao đổi với các doanh nghiệp đang hoạt động để có cái nhìn đa chiều. Việc đánh giá không chỉ dừng ở cơ sở hạ tầng mà còn bao gồm chất lượng nguồn nhân lực, chi phí logistics và khả năng kết nối chuỗi cung ứng.

Một yếu tố quan trọng khác là chính sách ưu đãi đầu tư. Mỗi địa phương có những cơ chế riêng về thuế, tiền thuê đất hay hỗ trợ doanh nghiệp. Nếu không tìm hiểu kỹ, nhà đầu tư có thể bỏ lỡ những lợi thế đáng kể hoặc lựa chọn chưa tối ưu.

Ở góc độ vận hành, việc lựa chọn văn phòng và địa điểm sản xuất cũng cần được cân nhắc kỹ. Sự chênh lệch về giá thuê giữa các quận, các tòa nhà có thể rất lớn, trong khi vị trí lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tuyển dụng và kết nối đối tác. Bên cạnh đó, yếu tố pháp lý của địa điểm thuê phải được kiểm tra chặt chẽ để tránh rủi ro phát sinh trong quá trình hoạt động.

“Những quyết định đầu tư hiệu quả nhất luôn đến từ việc tận mắt quan sát và trực tiếp trải nghiệm”, bà Phượng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng đây là bước đi giúp doanh nghiệp giảm thiểu sai lệch thông tin và tăng độ chính xác trong chiến lược.

Đặt nền móng và xây dựng hệ thống vận hành minh bạch

Sau giai đoạn khảo sát, bài toán tiếp theo là thiết lập nền tảng vận hành. Theo kinh nghiệm của Hokuriku Việt Nam, việc lựa chọn đơn vị tư vấn chuyên nghiệp là yếu tố then chốt. Thay vì tự xử lý toàn bộ thủ tục hành chính, doanh nghiệp nên hợp tác với các đơn vị am hiểu cả luật pháp Việt Nam và văn hóa kinh doanh Nhật Bản.

Song song với đó, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ ngành nghề đầu tư, từ quy định pháp lý đến tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình quản lý chuyên ngành. Đây là cơ sở để xây dựng chiến lược phù hợp, tránh những rủi ro pháp lý hoặc gián đoạn trong quá trình triển khai.

Một điểm nhấn đáng chú ý trong chia sẻ của bà Phượng là mô hình “3Q” gồm Quy định - Quy trình - Quy chế. Đây được xem là xương sống giúp doanh nghiệp vận hành minh bạch và bền vững.

Trong đó, “Quy định” đóng vai trò thiết lập khung pháp lý nội bộ; “Quy trình” hướng dẫn cụ thể cách thực hiện từng hoạt động; còn “Quy chế” đảm bảo tính tuân thủ thông qua cơ chế thưởng - phạt rõ ràng. Khi ba yếu tố này được xây dựng đồng bộ, doanh nghiệp có thể giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả quản trị.

Bà Phượng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của con người trong quá trình đầu tư. Theo triết lý của Hokuriku, “con người đi trước, công việc theo sau”, tức là chỉ khi tìm được đối tác phù hợp, doanh nghiệp mới có thể triển khai công việc một cách hiệu quả. Quá trình lựa chọn đối tác không nên chỉ dựa trên hồ sơ hay đề xuất hợp tác, mà cần thông qua gặp gỡ trực tiếp để đánh giá sự tương đồng về tư duy, đạo đức kinh doanh và mức độ tin cậy. Đây là yếu tố mang tính quyết định, đặc biệt trong môi trường kinh doanh có nhiều khác biệt về văn hóa như Việt Nam.

Tuy nhiên, niềm tin không thể thay thế các cam kết pháp lý. Mọi thỏa thuận hợp tác cần được cụ thể hóa bằng hợp đồng rõ ràng, chi tiết và có tính ràng buộc cao. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị các phương án dự phòng để ứng phó với những tình huống phát sinh.

Theo bà Phượng, chính sự kết hợp giữa niềm tin và tính minh bạch đã giúp nhiều doanh nghiệp Nhật Bản duy trì sự ổn định và phát triển bền vững khi đầu tư ra nước ngoài. Đánh giá về bối cảnh hiện tại, bà Phượng cho rằng Việt Nam đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi để thu hút dòng vốn FDI. Khung pháp lý ngày càng hoàn thiện, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, trong khi cơ sở hạ tầng và hệ sinh thái công nghiệp không ngừng được cải thiện. Đặc biệt, sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ đang tạo ra nền tảng quan trọng cho các doanh nghiệp sản xuất, giúp nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giảm chi phí chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp tiên phong sẽ có cơ hội nắm giữ lợi thế cạnh tranh lớn trong dài hạn. Tuy nhiên, để tận dụng được “thời điểm vàng”, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng từ chiến lược đến vận hành, tránh đầu tư theo phong trào hoặc thiếu định hướng rõ ràng.

Từ kinh nghiệm của Hokuriku Việt Nam, có thể thấy rằng thành công của doanh nghiệp FDI không chỉ phụ thuộc vào môi trường đầu tư mà còn nằm ở cách tiếp cận và năng lực thực thi. Việc kết hợp giữa khảo sát thực tế, lựa chọn đối tác phù hợp và xây dựng hệ thống quản trị minh bạch sẽ là nền tảng giúp doanh nghiệp phát triển bền vững tại thị trường Việt Nam.