Trong câu chuyện phát triển sản xuất hàng hóa, kinh tế địa phương hiện nay, việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương không còn là lựa chọn, mà đã trở thành con đường tất yếu nếu muốn mở rộng thị trường, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm...
Tại tỉnh Cao Bằng, câu chuyện về Hợp tác xã Tâm Hòa (phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng) là một minh chứng điển hình cho sự kiên trì nâng tầm thương hiệu đặc sản quê hương, đưa lạp sườn từ một món ăn dân dã trở thành sản phẩm có thương hiệu trên thị trường.
Bà Nguyễn Thanh Tâm, Giám đốc Hợp tác xã Tâm Hòa trao đổi với phóng viên Báo Công Thương. Ảnh: Đồng Cường
Giữ gìn, phát triển, tạo niềm tin thương hiệu
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thanh Tâm, Giám đốc Hợp tác xã Tâm Hòa cho biết, trước khi trở thành người đứng đầu một hợp tác xã có doanh thu hàng chục tỷ đồng mỗi năm, bà từng là một cán bộ làm việc tại Bưu điện tỉnh Cao Bằng. Quyết định rời công việc ổn định để theo đuổi sản phẩm truyền thống của quê hương là bước ngoặt lớn, nhưng cũng là khởi đầu cho một hành trình không dễ dàng.
Những năm đầu, sản phẩm lạp sườn mang thương hiệu Tâm Hòa tiêu thụ khá chậm. Thị trường ngoài tỉnh gần như chưa biết đến, đầu ra chủ yếu dựa vào khách quen. Nhưng chính sự kiên trì giữ chất lượng, làm “ít mà chắc” đã giúp thương hiệu từng bước tạo dựng niềm tin.
Năm 2007, bà Tâm nhận ra một điều cốt lõi: muốn phát triển, sản phẩm phải có thương hiệu. Và từ đó, thương hiệu “Lạp sườn Tâm Hòa” chính thức được định danh trên thị trường. Đến năm 2012, Hợp tác xã Tâm Hòa được thành lập với 12 thành viên, vốn điều lệ 1 tỷ đồng, mở ra giai đoạn phát triển bài bản hơn.
Không lâu sau, sản phẩm được Bộ Công Thương công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Từ đây, cánh cửa thị trường dần rộng mở khi hợp tác xã này liên tục được mời tham gia các hội chợ trong và ngoài nước, từ Trung Quốc đến Ấn Độ. Thương hiệu "Lạp sườn Tâm Hoà" không chỉ được người dùng trong nước mà cả người dùng quốc tế biết đến.
Theo bà Tâm, để sản phẩm của hợp tác xã duy trì được sức hút trên thị trường rộng lớn, cần nâng cao chất lượng, đẩy mạnh xây dựng thương hiệu cho sản phẩm theo hướng chuyên nghiệp, bài bản.
Bà Nguyễn Thanh Tâm đang đóng gói sản phẩm lạp sườn để gửi cho khách hàng. Ảnh: Đồng Cường
Về chất lượng, nguyên liệu thịt đầu vào đều phải được kiểm tra thú y ngay tại chỗ. Trong quá trình sản xuất, thịt được đưa qua máy dò kim loại trước khi chế biến nhằm loại bỏ dị vật. Sau đó là các công đoạn trộn, nhồi và sấy trong hệ thống máy móc kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm.
Đặc biệt, thay vì phơi nắng truyền thống, sản phẩm được đưa vào lò sấy hiện đại (thiết bị từng được hỗ trợ từ nguồn khuyến công của tỉnh Cao Bằng) giúp đảm bảo độ ổn định và an toàn vệ sinh thực phẩm. Thành phẩm sau đó được đóng gói hút chân không, kéo dài thời gian bảo quản lên đến 6 tháng.
Còn về việc xây dựng thương hiệu, hợp tác xã đã chú trọng đầu tư, nghiên cứu thiết kế nhãn mác, bao bì sản phẩm với hình ảnh chuyên nghiệp, rõ nét, có khả năng thu hút khách hàng.
"Chúng tôi đã mất nhiều công sức cho việc thiết kế bộ nhận diện thương hiệu lạp sườn của hợp tác xã. Bao bì, nhãn mác được thiết kế với màu sắc bắt mắt, tạo cảm giác gần gũi với người tiêu dùng", bà Nguyễn Thanh Tâm nói
Không chỉ dừng ở việc sản xuất sản phẩm lạp sườn, hợp tác xã còn phát triển hệ sinh thái sản phẩm khá đa dạng. “Hiện chúng tôi có 6 sản phẩm chế biến từ thịt như lạp sườn, thịt hun khói, thịt trâu bò khô… Bên cạnh đó là các sản phẩm từ gạo như bánh chưng, bánh gai, bánh khảo, và liên kết tiêu thụ các đặc sản địa phương như miến, măng, nấm,” bà Tâm cho biết.
"Nhờ thương hiệu và chất lượng đã được khẳng định trên thị trường, sản phẩm của hợp tác xã đã có mặt tại nhiều hệ thống phân phối lớn như Big C, VinMart, Fivimart, cùng hàng chục đại lý trên toàn quốc. Đặc biệt, sản phẩm đạt OCOP 4 sao ngay từ lần tham gia đầu tiên năm 2021 và liên tục được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia trong nhiều năm", bà Nguyễn Thanh Tâm cho hay.
Minh bạch thị trường, bảo vệ thương hiệu uy tín
Dù đã tạo dựng được vị thế nhất định, nhưng theo bà Tâm, hành trình sản xuất, phân phối và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm OCOP của hợp tác xã vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt là vấn đề cạnh tranh trên thị trường.
“Hiện nay, sản phẩm trôi nổi rất nhiều, không kiểm soát được chất lượng nhưng lại có giá rất rẻ. Trong khi đó, doanh nghiệp xây dựng thương hiệu sản phẩm bài bản như chúng tôi phải tốn nhiều chi phí, từ kiểm dịch đầu vào, đầu ra đến thiết kế, in ấn bao bì, nhãn mác. Đó là chưa kể chi phí đầu tư máy móc, nhân công, bao bì, vận chuyển… khiến giá thành sản phẩm khó có thể cạnh tranh với hàng không rõ nguồn gốc”, bà Tâm nêu vấn đề.
Từ đó, bà Tâm bày tỏ mong muốn các cơ quan quản lý tăng cường kiểm soát, làm lành mạnh hóa thị trường, đồng thời có cơ chế để người tiêu dùng dễ dàng phân biệt giữa sản phẩm đạt chuẩn, đã có uy tín, thương hiệu và sản phẩm kém chất lượng.
Lạp sườn sau khi ướp gia vị được đưa vào lò để hun khói. Ảnh: Đồng Cường
Trong bối cảnh cạnh tranh thị trường ngày càng lớn, bà Tâm cho biết, Hợp tác xã Tâm Hòa không chỉ dừng lại ở việc mở rộng phân phối ở thị trường trong nước mà đang từng bước tính toán mở rộng thị trường ra khu vực.
“Chúng tôi vẫn duy trì các mối hàng hiện có, đồng thời tìm kiếm thêm đối tác mới. Thời gian tới, hợp tác xã sẽ xúc tiến đưa sản phẩm sang các thị trường gần như Campuchia, Thái Lan. Chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã và mở rộng quy mô sản xuất để nâng tầm thương hiệu đặc sản này,” bà Tâm chia sẻ về định hướng của hợp tác xã trong thời gian tới
Tuy nhiên, để sản phẩm lạp sườn Tâm H có thể vươn ra các thị trường rộng lớn hơn, theo bà Tâm, Nhà nước cần có nhiều hơn những chính sách hỗ trợ về vốn, công nghệ cho các hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm đặc sản địa phương và sản phẩm OCOP. Bên cạnh đó, cần mở thêm các lớp tập huấn về giải pháp xây dựng, duy trì và phát triển các thương hiệu đặc sản địa phương theo hướng chuyên nghiệp.
Để đặc sản địa phương thực sự trở thành hàng hóa có sức cạnh tranh, cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân – từ hoàn thiện cơ chế chính sách, hỗ trợ đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ, đến đẩy mạnh chuyển đổi số và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Giữ gìn và phát triển thương hiệu đặc sản không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là hành trình bảo tồn văn hóa, gìn giữ hồn cốt của mỗi vùng đất trong dòng chảy hiện đại hóa.