Những phiên giao dịch đầu năm 2026, nhóm cổ phiếu mang tính biểu tượng của thị trường chứng khoán Việt Nam - ngân hàng quốc doanh - đang trở thành tâm điểm.

Bộ ba BID (Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, BIDV) - CTG (Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam, VietinBank) - VCB (Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, Vietcombank) nổi lên như trụ đỡ mới, phần nào thay thế vai trò "gồng gánh" thị trường từng quen thuộc với nhóm "đại gia" bất động sản trong năm 2025.

Thị trường "xanh vỏ, đỏ lòng"

Năm 2025, VN-Index tăng kỷ lục hơn 500 điểm, liên tục xô đổ các đỉnh cao mới, nhưng thị trường lại vận động theo hướng phân hóa mạnh. Nhiều nhà đầu tư gắn bó cả năm với thị trường vẫn chứng kiến tài khoản "ì ạch", đi ngang hoặc thua lỗ. Nghịch lý "xanh vỏ, đỏ lòng" vì thế đặt ra câu hỏi về chất lượng đà tăng cũng như xu hướng dòng tiền lớn đang thực sự chảy về đâu.

Giới quan sát cho rằng, nguyên nhân cốt lõi đến từ sự phân hóa cực đại, khi dòng vốn gần như bị thu hút hoàn toàn vào một số nhóm cổ phiếu bất động sản có vốn hóa lớn, có câu chuyện riêng, trong khi nhiều nhóm ngành khác bị bỏ lại phía sau. Điển hình là nhóm doanh nghiệp xuất khẩu, vốn rất được lòng nhà đầu tư cá nhân, nhưng lại chịu tác động mạnh từ sự kiện thuế quan Mỹ, khiến hiệu quả danh mục của nhiều người suy giảm.

Mặt khác, do động lực tăng điểm của VN-Index chủ yếu đến từ sự "bứt tốc" của nhóm bất động sản bluechip nói trên, cơ cấu tăng trở nên cô đặc và cục bộ, qua đó phản ánh chưa đầy đủ tâm lý chung của thị trường. Dù tiền lớn sau đó vẫn có xu hướng lan tỏa sang các nhóm ngành khác, mức độ vẫn chưa đủ quyết liệt, nhất là khi kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp chưa đạt kỳ vọng.

Có thể thấy, chỉ số VN-Index dù tăng kỷ lục nhưng xu hướng dòng tiền đang thiếu rõ ràng và thiếu "cú hích" đến từ nền tảng cơ bản của phần lớn doanh nghiệp ngoài nhóm dẫn đầu. Một thị trường tăng dựa vào vài mã vốn hóa lớn sẽ khó bền vững, đặc biệt khi sự phấn khích qua đi và nhường chỗ cho lý trí.

Trụ đỡ mới của thị trường

Giữa bối cảnh thị trường nhiễu động, cổ phiếu bộ ba ngân hàng quốc doanh BID - CTG - VCB đã "nổi sóng" trong những ngày đầu năm 2026.

Chỉ sau bốn phiên giao dịch, cổ phiếu BID tăng 10,7% lên 43.050 đồng/cp; CTG tăng 7%, đạt 38.200 đồng/cp; VCB tăng mạnh nhất với hơn 11%, chinh phục mức 63.700 đồng/cp, tương ứng vốn hóa 532.300 tỷ đồng.

Nhiều chuyên gia nhận xét, đà tăng đó không đơn thuần là nhịp tăng "kỹ thuật", mà đang phát đi tín hiệu về sự chuyển dịch trong tư duy và khẩu vị đầu tư. Dòng tiền có thể đã thôi chạy theo cảm xúc, không còn hào hứng trước những câu chuyện hào nhoáng, mà chuyển sang ưu tiên các doanh nghiệp chất lượng, nền tảng rõ ràng, tài sản tốt, thanh khoản cao và khả năng chống chịu chu kỳ mạnh mẽ. Và ngân hàng quốc doanh chính là nhóm hội tụ đầy đủ các tiêu chí ấy.

Thứ nhất, đây là nhóm sở hữu vị thế đặc biệt trong nền kinh tế mà không nhiều doanh nghiệp có được. Ngân hàng quốc doanh được xem là "mạch máu" của đất nước, điều hướng dòng chảy tín dụng, vận hành thanh toán, cung cấp dịch vụ tài chính để quá trình sản xuất - tiêu dùng diễn ra thông suốt. Khi kinh tế còn vận động thì tín dụng còn vận động, vì vậy, các ngân hàng quốc doanh chưa khi nào đứng ngoài cuộc và luôn giữ vai trò "trái tim" trong nền kinh tế.

Năm 2025, GDP Việt Nam ước tăng 8,02%, thuộc nhóm dẫn đầu thế giới. Cùng với đà tăng trưởng đó, ngân hàng quốc doanh ghi nhận kết quả kinh doanh bứt phá. Trong đó, BIDV báo lãi kỷ lục hơn 36.000 tỷ đồng, với tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) đạt 1,01%.

Vietcombank dù chưa công bố số liệu chính thức, nhưng ban lãnh đạo khẳng định ngân hàng đã hoàn thành toàn bộ các chỉ tiêu trọng yếu do Ngân hàng Nhà nước giao, đồng thời duy trì hiệu quả kinh doanh tích cực.

Tương tự, lãnh đạo VietinBank cho biết ngân hàng đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu kế hoạch được giao. Dự kiến đến hết năm 2025, tổng tài sản đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, tăng 18% so với năm 2024; dư nợ tín dụng gần 2 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 16%. Tỷ lệ nợ xấu duy trì dưới 1,5%, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu tiếp tục ở mức cao.

Thứ hai, là uy tín thương hiệu và năng lực huy động nguồn lực. Không cần nói nhiều về độ phủ khách hàng, mạng lưới hay hệ sinh thái dịch vụ, vốn là lợi thế mặc định của nhóm này. Quan trọng hơn, ngay cả khi nền kinh tế bước vào giai đoạn khó khăn, uy tín gây dựng qua hàng chục năm giúp ngân hàng huy động vốn dễ dàng hơn, giữ thanh khoản ổn định hơn. Điều đó càng hấp dẫn "cá mập" và dòng tiền lớn, bởi họ luôn quan tâm đến một địa điểm đầu tư "dễ vào, dễ ra", hạn chế rủi ro kẹt hàng và giảm thiệt hại nếu xuất hiện những cú sốc bất ngờ.

Thứ ba là tính kỷ luật và minh bạch trong quản trị. Với nhà đầu tư, ngân hàng quốc doanh được kỳ vọng có quản trị rủi ro chặt chẽ, chế độ công bố thông tin và báo cáo minh bạch hơn so với nhiều doanh nghiệp khác, do nằm trong vùng giám sát sát sao của thị trường. Trong những giai đoạn phân hóa và chọn lọc nghiêm ngặt, dòng tiền thường có xu hướng rời khỏi các cổ phiếu rủi ro cao, không minh bạch, kém công khai để quay về doanh nghiệp có cơ chế vận hành rõ ràng, triển vọng thật, dựa trên thực lực.

Ngoài khả năng tác động trực tiếp đến chỉ số, nhóm ngân hàng quốc doanh còn có thể điều tiết, giữ nhịp cho thị trường. Một khi cổ phiếu trụ ngân hàng tăng, tâm lý được nâng đỡ và khi cổ phiếu trụ đứng vững, hiệu ứng lan truyền của nỗi sợ cũng giảm đi. Với nhà đầu tư tổ chức, đây là nhóm tài sản vừa có thể tạo lợi nhuận, vừa hỗ trợ quản trị biến động danh mục, tránh rơi vào tình trạng "giật cục".