Thị trường phân hóa rõ nét

Theo số liệu Hải quan Việt Nam, 11 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nhóm sản phẩm này đạt 327 triệu USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2024. Riêng tháng 11/2025, xuất khẩu đạt khoảng 35 triệu USD, tăng 5%, cho thấy nhịp tăng đang chậm lại nhưng vẫn giữ nền tích cực.

Đáng chú ý, trong khi tổng thể tăng trưởng duy trì ổn định, diễn biến theo từng thị trường lại không đồng đều. Một số thị trường truyền thống có dấu hiệu chững lại trong ngắn hạn do yếu tố tồn kho và điều chỉnh sức mua, trong khi các thị trường mới hoặc đang lên lại bứt tốc mạnh mẽ, đặc biệt là EU và Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc).

Hàn Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của chả cá và surimi Việt Nam trong 11 tháng năm 2025, với mức tăng 11% so với cùng kỳ. Thái Lan cũng ghi nhận mức tăng 16%. Tuy nhiên, riêng trong tháng 11, xuất khẩu sang cả hai thị trường này đều giảm so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này phản ánh rõ hơn chu kỳ điều chỉnh đơn hàng ngắn hạn, khi các nhà nhập khẩu lớn đã tích lũy lượng tồn kho nhất định trong các tháng trước đó và đang thận trọng hơn trong việc đặt hàng mới.

Ngược lại, EU đang nổi lên là điểm sáng đáng chú ý của xuất khẩu chả cá và surimi Việt Nam trong năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu sang EU trong 11 tháng đạt khoảng 32 triệu USD, chiếm 10% tổng kim ngạch, tăng tới 91% so với cùng kỳ. Đặc biệt, Lithuania đạt kim ngạch 29 triệu USD, chiếm khoảng 9% và tăng 108% – mức tăng mạnh nhất trong nhóm các thị trường lớn. Kết quả này cho thấy nhu cầu đối với các sản phẩm thủy sản chế biến, tiện lợi tại EU đang gia tăng, đồng thời mở ra dư địa mở rộng thị phần cho doanh nghiệp Việt Nam.

Cùng với EU, xuất khẩu chả cá và surimi sang Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) cũng tăng mạnh 46% so với cùng kỳ. Thị trường này tiếp tục hấp thụ tốt các dòng sản phẩm phục vụ chế biến và kênh dịch vụ ăn uống. Nhật Bản cũng duy trì vai trò là thị trường ổn định, với kim ngạch hơn 30 triệu USD trong 11 tháng, tăng 19%. Với đặc thù yêu cầu cao về chất lượng và tính ổn định, Nhật Bản vẫn là điểm đến phù hợp cho các doanh nghiệp có năng lực kiểm soát quy trình sản xuất và phát triển sản phẩm giá trị gia tăng.

Cạnh tranh dịch chuyển từ giá sang tiêu chuẩn và năng lực cung ứng

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đánh giá, cùng với đà tăng trưởng xuất khẩu, môi trường cạnh tranh trên thị trường chả cá và surimi thế giới đang thay đổi nhanh chóng. Cạnh tranh không chỉ còn xoay quanh giá, mà đang dịch chuyển theo ba trục chính: sản phẩm, năng lực cung ứng và mức độ chuẩn hóa.

Thứ nhất là xu hướng gia tăng nhu cầu đối với các sản phẩm tiện lợi, chế biến sẵn, dễ sử dụng, phù hợp cho cả kênh bán lẻ và horeca. Đây là phân khúc có giá trị gia tăng cao, song đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho công nghệ chế biến, phát triển công thức và đa dạng hóa sản phẩm.

Thứ hai là yêu cầu về chất lượng đồng đều và khả năng đảm bảo nguồn cung ổn định. Các nhà nhập khẩu, đặc biệt tại EU và Nhật Bản, ngày càng ưu tiên những nhà cung cấp có thể đáp ứng hợp đồng dài hạn, giao hàng đúng tiến độ và giảm thiểu rủi ro khi thị trường biến động. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với quản trị nguyên liệu, kiểm soát sản lượng và khả năng điều phối đơn hàng của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.

Thứ ba là chuẩn hóa hồ sơ, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật ngày càng chặt chẽ. Với EU, các tiêu chuẩn liên quan đến an toàn thực phẩm, truy xuất và hồ sơ pháp lý đang trở thành điều kiện bắt buộc. Trong khi đó, tại Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc), cạnh tranh về giá và nhịp độ đơn hàng diễn ra gay gắt hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt trong chính sách giá, chủng loại sản phẩm và lịch giao hàng.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), dự báo sang năm 2026, EU và Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) có thể tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của xuất khẩu chả cá và surimi Việt Nam nhờ đà tăng mạnh trong năm 2025. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là áp lực ngày càng lớn về tiêu chuẩn, cạnh tranh và khả năng thích ứng. Hàn Quốc và Thái Lan vẫn giữ vai trò là các thị trường trụ cột, song biến động ngắn hạn theo tồn kho và mùa vụ sẽ rõ nét hơn, đòi hỏi doanh nghiệp chủ động điều phối sản lượng và chiến lược đơn hàng linh hoạt hơn trong thời gian tới.