Đứng chân trên vùng nguyên liệu rộng lớn của Đồng Nai, một trong những nơi được xem là “thủ phủ” điều của Việt Nam, Công ty Cổ phần Hà Mỵ tiếp tục đặt mục tiêu giữ vững vị thế là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong ngành chế biến và xuất khẩu hạt điều tại Việt Nam. Với quy trình khép kín từ vùng nguyên liệu đến thành phẩm, các sản phẩm của Hà Mỵ không chỉ đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm mà còn giữ trọn hương vị tự nhiên đặc trưng của hạt điều Việt Nam và tạo dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế bằng hướng đi chế biến sâu, sản xuất xanh.

Năm 2023, hạt điều rang muối, hạt điều rang không muối và hạt điều nhân trắng của Hà Mỵ trở thành những sản phẩm hạt điều đầu tiên được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đây cũng là lần đầu tiên địa phương có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 5 sao. Hiện nay, sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại nhiều thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc, từng bước khẳng định uy tín của hạt điều Việt Nam trên bản đồ nông sản thế giới.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Ngọc Thành - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hà Mỵ đã chia sẻ về hành trình nâng tầm hạt điều Việt, chiến lược phát triển chế biến sâu cũng như những giải pháp để nông sản Việt xây dựng thương hiệu bền vững trên thị trường toàn cầu.

Chất lượng và câu chuyện riêng trong từng sản phẩm nông nghiệp

- Theo ông, doanh nghiệp Việt cần làm gì để kể được “câu chuyện sản phẩm” đủ hấp dẫn, giúp nông sản Việt chạm tới người tiêu dùng quốc tế thay vì chỉ cạnh tranh về giá?

Ông Phạm Ngọc Thành: Lợi thế lớn của nông sản nằm ở chỗ mỗi sản phẩm đều gắn với rất nhiều câu chuyện xuyên suốt quá trình hình thành và phát triển, từ yếu tố thổ nhưỡng, khí hậu, văn hóa bản địa cho tới tập quán canh tác của từng vùng miền. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng giá trị và bản sắc riêng cho nông sản Việt Nam khi tiếp cận thị trường quốc tế.

Trong tâm lý người tiêu dùng, những câu chuyện tạo được ấn tượng thường là những điều khác biệt, đặc sắc và mang chiều sâu hơn so với những gì họ từng biết trước đó. Nông sản Việt Nam khi bước ra thế giới cũng có những nét riêng rất khác so với các sản phẩm cạnh tranh cùng phân khúc ở từng thị trường.

Theo tôi, để kể được một “câu chuyện sản phẩm” đủ hấp dẫn, doanh nghiệp trước hết phải hiểu rõ lợi thế của mình tại thị trường mục tiêu là gì, đâu là yếu tố tạo nên sự khác biệt của sản phẩm Việt Nam. Từ đó mới có thể xây dựng được thông điệp phù hợp với nhu cầu, thị hiếu và cảm xúc của người tiêu dùng ở từng quốc gia.

Mỗi thị trường sẽ cần một cách kể chuyện khác nhau, nhưng mục tiêu chung vẫn là nâng cao giá trị thương hiệu, tăng sức cạnh tranh và thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh nội dung câu chuyện, doanh nghiệp cũng cần chú trọng lựa chọn kênh truyền thông, phương thức truyền tải và chiến lược tiếp cận phù hợp để tạo dấu ấn với người tiêu dùng quốc tế.

Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi quyết định sức sống bền vững của nông sản Việt Nam vẫn là chất lượng sản phẩm và mức độ phù hợp với nhu cầu tiêu dùng tại thị trường mà sản phẩm hiện diện. Một câu chuyện hay chỉ thực sự có giá trị khi đi cùng một sản phẩm tốt.

- Hà Mỵ lựa chọn hướng đi chế biến sâu từ hạt điều trong bối cảnh thị trường cạnh tranh mạnh. Ông đánh giá thế nào về tiềm năng của các sản phẩm “ngách” như sữa hạt điều, bơ hạt điều hay thực phẩm dành cho người ăn chay?

Ông Phạm Ngọc Thành: Thị trường hạt điều truyền thống trong nước từ lâu chủ yếu được xem là dòng sản phẩm phục vụ nhu cầu thưởng thức, tiêu dùng theo thời điểm như lễ, Tết. Quy trình chế biến tương đối đơn giản nên nhiều cá nhân, cơ sở và doanh nghiệp đều có thể tham gia sản xuất. Tuy nhiên, chất lượng thành phẩm trên thị trường vẫn có sự phân hóa rất rõ, phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu đầu vào, bí quyết chế biến, công nghệ và quy trình sản xuất của từng đơn vị.

Chính sự đơn giản về công nghệ cùng tâm lý tiêu dùng khá dễ chấp nhận sản phẩm đã khiến thị trường hạt điều chế biến truyền thống trở nên chật chội, cạnh tranh gay gắt và hiệu quả chưa cao. Với Hà Mỵ, chúng tôi xác định phải đi theo hướng khác biệt, tập trung vào chất lượng và giá trị gia tăng. Các sản phẩm truyền thống của Hà Mỵ được sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế và thỏa mãn điều kiện bảo toàn trọn vẹn, thể hiện rõ nhất những phẩm chất tự nhiên, đặc trưng vốn có của hạt điều trong thành phẩm, đặc biệt là Hạt điều Bình Phước. Hiện nay, hạt điều Hà Mỵ cũng là một trong những sản phẩm OCOP 5 sao đầu tiên trong nghành sản xuất, chế biến hạt điều tại Việt Nam.

Bên cạnh các dòng sản phẩm truyền thống, Hà Mỵ đang hợp tác với đối tác Mỹ để nghiên cứu, phát triển các sản phẩm chế biến sâu như bơ hạt điều, sữa hạt điều và nhiều dòng thực phẩm mới phù hợp với thói quen tiêu dùng hiện đại.

Hiện nay, người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới yếu tố an toàn, dinh dưỡng và tác động của thực phẩm đối với sức khỏe. Xu hướng ăn chay cũng không còn bó hẹp trong phạm vi tôn giáo mà đã trở thành lựa chọn sống của nhiều người nhằm hướng tới chế độ dinh dưỡng lành mạnh, cân bằng hơn. Ngay cả những người không ăn chay cũng đang có xu hướng tăng sử dụng thực phẩm nguồn gốc thực vật và giảm dần thực phẩm từ động vật.

Chính vì vậy, các sản phẩm chế biến từ những dòng hạt cao cấp, giàu dinh dưỡng như sữa hạt điều hay bơ hạt điều được đánh giá có tiềm năng phát triển rất lớn.

Xây dựng thương hiệu quốc gia để nông sản Việt tăng sức cạnh tranh toàn cầu

- Ông cho rằng một sản phẩm nông sản muốn trở thành “đặc sản mà thế giới phải tìm đến” cần hội tụ những yếu tố nào về chất lượng, bản sắc và tính tiện ích?

Ông Phạm Ngọc Thành: Để một sản phẩm nông sản trở thành “đặc sản mà thế giới phải tìm đến”, theo tôi cần hội tụ đồng thời nhiều yếu tố từ chất lượng, bản sắc cho tới khả năng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Trước hết, chất lượng sản phẩm phải đáp ứng được các tiêu chuẩn kiểm soát và yêu cầu khắt khe của thị trường mục tiêu, đặc biệt là các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Đây là điều kiện tiên quyết để nông sản có thể tồn tại và phát triển lâu dài trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh chất lượng, sản phẩm cần có bản sắc riêng, mang dấu ấn đặc trưng của Việt Nam, từ hương vị, vùng nguyên liệu cho tới giá trị văn hóa gắn với sản phẩm. Tuy nhiên, sự khác biệt đó cũng phải phù hợp với nhu cầu và xu hướng tiêu dùng của từng thị trường cụ thể.

Ngoài ra, sản phẩm cần có tính tiện ích và khả năng tiếp cận cao, tức là người tiêu dùng không gặp quá nhiều khó khăn để tìm mua, sử dụng hay trải nghiệm sản phẩm. Trong bối cảnh tiêu dùng hiện đại, yếu tố tiện lợi ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Một yếu tố khác cũng rất cần thiết là khả năng truyền tải thông tin về sản phẩm một cách rõ ràng, hấp dẫn và tạo được ấn tượng với người tiêu dùng. Đó có thể là câu chuyện về vùng địa lý, phương thức canh tác, văn hóa bản địa hay những giá trị khác biệt mà sản phẩm mang lại. Khi chất lượng tốt đi cùng một câu chuyện đủ sức chạm tới cảm xúc người tiêu dùng, nông sản Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội trở thành những sản phẩm mà thị trường quốc tế chủ động tìm kiếm.

- Từ thực tế hoạt động của Hà Mỵ, ông có kiến nghị gì về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chế biến sâu nhằm nâng cao vị thế nông sản Việt trên thị trường toàn cầu?

Ông Phạm Ngọc Thành: Thành công của một sản phẩm nông sản là kết quả của sự cộng hưởng từ nhiều yếu tố, từ chất lượng sản phẩm, công nghệ chế biến cho tới năng lực thị trường và chính sách hỗ trợ. Từ thực tế hoạt động của Hà Mỵ, chúng tôi kỳ vọng Nhà nước sẽ tiếp tục có những chính sách đồng hành hiệu quả hơn để hỗ trợ doanh nghiệp chế biến sâu nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trước hết, cần tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong công tác nghiên cứu và phát triển thị trường quốc tế. Đây là yếu tố rất quan trọng để mở đường cho nông sản Việt tiếp cận sâu hơn với các thị trường tiềm năng, đồng thời giúp doanh nghiệp nắm bắt tốt hơn nhu cầu, tiêu chuẩn và xu hướng tiêu dùng toàn cầu.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần đẩy mạnh việc nghiên cứu, cập nhật các tiến bộ công nghệ mới trong lĩnh vực chế biến nông sản trên thế giới, từ đó kết nối và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận, nhận chuyển giao công nghệ hiện đại. Việc ứng dụng công nghệ tiên tiến sẽ giúp nâng cao giá trị gia tăng, kéo dài chuỗi giá trị và tăng sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Chúng tôi cũng mong muốn có thêm các cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, như hỗ trợ chi phí chuyển giao công nghệ, ưu đãi thuế hoặc hỗ trợ tín dụng cho các dự án đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm mới.

Ngoài ra, việc xây dựng và quảng bá các sản phẩm mang thương hiệu quốc gia cần được chú trọng hơn nữa. Thương hiệu quốc gia không chỉ là điểm tựa giúp khẳng định vị thế và uy tín của doanh nghiệp Việt Nam mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản trên thị trường toàn cầu.

Song song với đó, cần có định hướng và quy hoạch khai thác hiệu quả các giá trị gia tăng xoay quanh nông sản như du lịch vùng nguyên liệu, du lịch văn hóa tại các vùng sản xuất hay trải nghiệm nông nghiệp bản địa. Đây sẽ là những yếu tố bổ trợ quan trọng, góp phần gia tăng giá trị thương hiệu và mở rộng cơ hội phát triển bền vững cho nông sản Việt Nam.

- Xin cảm ơn ông!