Xuất khẩu không chỉ là chuyện đóng hàng và gửi đi

Bên lề Hội thảo xúc tiến thương mại với chủ đề “Thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường Liên bang Nga và Cộng hòa Belarus”, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Ngọc Dung - Giám đốc Công ty Giabaco, người sáng lập Dự án Greensense Go Global. Là doanh nghiệp trẻ có thế mạnh về nông sản đặc sản và sản phẩm làng nghề tại Hưng Yên, Giabaco đang từng bước định hình chiến lược đưa hàng Việt vươn ra thế giới, đặc biệt tại các thị trường giàu tiềm năng như Nga và Belarus. Câu chuyện xuất khẩu của Giabaco khởi đầu từ một đặc sản địa phương, nhưng được kể lại bằng tư duy mới, một hành trình bền bỉ, sáng tạo và đầy khát vọng của những người làm nông sản thời hội nhập.

PV: Thưa bà, Giabaco bắt đầu tiếp cận thị trường Nga và Belarus trong bối cảnh nào và vì sao bà tin rằng đây là hướng đi phù hợp cho nông sản Việt, đặc biệt là sản phẩm của tỉnhHưng Yên?

Bà Trần Thị Ngọc Dung: Chúng tôi bắt đầu định hướng xuất khẩu từ năm 2022, trong một bối cảnh khá đặc thù khi thị trường nông sản trong nước liên tục đối mặt với tình trạng được mùa mất giá, được giá mất mùa. Là một doanh nghiệp gắn bó với nông sản Hưng Yên và các sản phẩm làng nghề truyền thống, chúng tôi nhận thấy việc đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế không chỉ là một giải pháp kinh tế, mà còn là con đường để nâng cao giá trị bền vững cho đặc sản địa phương.

Nga và Belarus là hai thị trường thuộc khối Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU), vốn có nhu cầu cao đối với các sản phẩm nông sản nhiệt đới. Hơn nữa, cộng đồng người Việt tại hai quốc gia này cũng tạo điều kiện thuận lợi ban đầu cho việc kết nối và tiêu thụ sản phẩm. Trong ba năm qua, Giabaco đã chủ động tìm hiểu thị trường, nghiên cứu khẩu vị người tiêu dùng, đầu tư thiết kế bao bì, điều chỉnh nhãn mác và liên tục gửi mẫu thử đến nhiều quốc gia như Nga, Pháp, Singapore và Canada để thu thập phản hồi và cải tiến sản phẩm. Chúng tôi xác định đây là hành trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên nhẫn, phối hợp đa chiều từ chất lượng nội tại của sản phẩm cho đến năng lực tổ chức doanh nghiệp và sự hỗ trợ chính sách từ nhà nước.

PV: Theo bà, điều gì đã giúp các sản phẩm như nhãn lồng và long nhãn sấy của Giabaco tạo được dấu ấn tại các thị trường như Nga và Belarus?

Bà Trần Thị Ngọc Dung: Điểm mạnh cốt lõi của chúng tôi nằm ở chỗ sản phẩm có nguồn gốc địa phương rõ rệt, mang tính bản sắc cao. Nhãn lồng Hưng Yên vốn là đặc sản lâu đời, kết tinh từ điều kiện khí hậu và bàn tay chăm sóc của người nông dân. Chúng tôi giữ nguyên phương pháp chế biến truyền thống nhưng lại đổi mới cách tiếp cận thị trường bằng tư duy hiện đại. Sản phẩm được định vị không chỉ là thực phẩm mà còn là một món quà gắn liền với câu chuyện bản địa.

Chúng tôi chăm chút từng chi tiết nhỏ, từ hình ảnh bao bì, chất liệu đóng gói đến mã QR truy xuất vùng trồng, lịch sử làng nghề. Những yếu tố đó giúp tạo ra sự khác biệt rõ ràng, khiến khách hàng quốc tế cảm thấy họ đang được trải nghiệm một sản phẩm có văn hóa và câu chuyện riêng, chứ không đơn thuần là một món ăn.

Không đi một mình trên hành trình xuất khẩu

PV: Khi từng bước thâm nhập thị trường Nga và Belarus, đâu là những thách thức lớn nhất Giabaco phải đối mặt, và bằng cách nào doanh nghiệp đã tìm ra hướng đi phù hợp?

Bà Trần Thị Ngọc Dung: Khó khăn là điều không thể tránh khỏi, nhất là với một doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi khi bước ra thị trường quốc tế. Ba thách thức lớn nhất mà Giabaco đối mặt là logistics, thanh toán quốc tế và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Việc vận chuyển hàng hóa sang Nga rất phức tạp, đặc biệt khi phải trung chuyển qua cảng Vladivostok hoặc các nước thứ ba. Để khắc phục, chúng tôi nghiên cứu và lựa chọn giải pháp kết hợp giữa vận tải đường sắt và đường biển nhằm tối ưu chi phí và thời gian. Về thanh toán, sự biến động tỷ giá và hạn chế trong giao dịch quốc tế yêu cầu chúng tôi phải cẩn trọng tối đa. Giabaco đã chủ động tìm hiểu và thiết lập quan hệ với các kênh thanh toán an toàn, trong đó có ngân hàng Việt - Nga.

Đối với tiêu chuẩn kỹ thuật, việc đáp ứng yêu cầu EAC, nhãn tiếng Nga hay truy xuất nguồn gốc đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ càng. Chúng tôi đầu tư vào thiết kế bao bì chỉn chu, ứng dụng mã QR để kể câu chuyện vùng trồng, đồng thời làm việc chặt chẽ với các đối tác có kinh nghiệm để đảm bảo sản phẩm tuân thủ đúng quy định của thị trường sở tại. Điều quan trọng là chúng tôi không đi một mình, mà luôn mở lòng học hỏi và tìm kiếm sự đồng hành từ các đơn vị hỗ trợ trong và ngoài nước.

PV: Doanh nghiệp đã tận dụng Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EAEU ra sao để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu?

Bà Trần Thị Ngọc Dung: Hiệp định FTA Việt Nam - EAEU mang lại ưu đãi lớn về thuế quan, tạo ra một lợi thế cạnh tranh đáng kể cho doanh nghiệp Việt tại các quốc gia thành viên. Giabaco đã được hướng dẫn chi tiết quy trình và thủ tục để làm hồ sơ xuất xứ hàng hóa (C/O form EAV). Bên cạnh đó, chúng tôi còn nhận được sự hỗ trợ tích cực từ Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), Thương vụ Việt Nam tại Liên bang Nga, cũng như tham gia các chương trình đào tạo, cố vấn như English for Startup hay Đề án 844 quốc gia.

Đối với chúng tôi, những hỗ trợ này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, mà còn góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực đội ngũ và tăng thêm sự tự tin khi bước vào thị trường quốc tế.

Giám đốc Giabaco cho biết, doanh nghiệp vẫn đang trên hành trình học hỏi và hoàn thiện. Nhưng theo bà Dung, nếu giữ được sự kiên trì, làm thật và làm từ cái tâm, thì hàng Việt hoàn toàn có thể tự tin bước ra thị trường quốc tế...